Strata na giełdzie w PIT-38: jak ją odliczyć

Strata na akcjach boli dwa razy: raz, gdy patrzysz na wynik, drugi raz, gdy rok później płacisz 19% od zysku na innej spółce. Niepotrzebnie. Stratę ze sprzedaży papierów wartościowych, wykazaną w PIT-38, możesz odliczyć od zysków z tego samego źródła przez kolejnych pięć lat. Warunek: musisz ją najpierw wykazać, a potem wybrać właściwy sposób odliczenia.

Poniżej zasady według ustawy o PIT i broszury Ministerstwa Finansów do PIT-38 za 2025 r., przykład z liczbami oraz to, o czym warto pamiętać w grudniu.

Co dokładnie mówi przepis

Zasadę zapisano w art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O stratę ze źródła przychodów poniesioną w danym roku możesz:

1. obniżać dochód z tego źródła w pięciu kolejnych latach podatkowych, z tym że w żadnym z tych lat kwota obniżenia nie może przekroczyć 50% straty, albo
2. jednorazowo obniżyć dochód w jednym z tych pięciu lat o kwotę do 5 000 000 zł; to, czego nie odliczysz, rozliczasz w pozostałych latach okresu, znowu z limitem 50% straty na rok.

W PIT-38 strata z lat ubiegłych trafia do poz. 30 (numeracja z formularza za 2025 r.) i nie może być wyższa niż tegoroczny dochód z poz. 28. Odliczenie zmniejsza podstawę opodatkowania, a nie sam podatek — 10 000 zł odliczonej straty to 1 900 zł podatku mniej.

Jakie straty się kwalifikują, a jakie nie

Broszura MF wymienia straty, które można odliczyć w PIT-38, poniesione z tytułu:

• odpłatnego zbycia papierów wartościowych (akcje, ETF-y, obligacje notowane) i realizacji praw z nich wynikających,
• sprzedaży krótkiej (zbycia pożyczonych papierów wartościowych),
• odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych (np. kontraktów terminowych, CFD) i realizacji praw z nich wynikających,
• odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółkach,
• umorzenia, odkupienia lub wykupienia jednostek funduszy kapitałowych — ale dopiero od strat poniesionych w 2024 r., bo zmiana przepisów w tym zakresie obowiązuje od 1 stycznia 2024 r.

Liczy się wynik netto ze wszystkich tych transakcji w roku: strata na jednej spółce najpierw pomniejsza zysk na innej w tym samym zeznaniu, a do kolejnych lat przechodzi tylko to, co zostanie po zsumowaniu. Akcje z GPW i akcje amerykańskie kupione przez XTB, Revolut czy IBKR to to samo źródło.

Przykład: 50% czy jednorazowo?

W 2025 r. sprzedałeś kilka spółek i po zsumowaniu wszystkich transakcji wyszła strata 30 000 zł. Wykazałeś ją w PIT-38 za 2025 r. (do 30 kwietnia 2026 r.). W 2026 r. realizujesz 40 000 zł zysku.

	Wariant 50%	Jednorazowo (do 5 mln zł)
Dochód w 2026 r.	40 000 zł	40 000 zł
Odliczona strata	15 000 zł (50% z 30 000)	30 000 zł
Podstawa opodatkowania	25 000 zł	10 000 zł
Podatek 19% za 2026 r.	4 750 zł	1 900 zł
Strata do odliczenia w latach 2027–2030	15 000 zł	0 zł

Jednorazowe odliczenie daje dziś 2 850 zł mniej podatku. W wariancie 50% te pieniądze nie przepadają — 15 000 zł straty możesz odliczyć w kolejnych latach — ale tylko jeśli wtedy będziesz mieć zysk. Jeśli w latach 2027–2030 zysków nie będzie, różnica 2 850 zł zostanie na stole.

Odwrotna sytuacja: w 2026 r. zarabiasz tylko 8 000 zł. Wtedy w obu wariantach odliczysz tylko 8 000 zł, bo odliczenie nie może przekroczyć dochodu, a 22 000 zł zostaje na lata 2027–2030. Wariant jednorazowy najwięcej daje w roku, w którym zysk jest duży, a strata mieści się w nim w całości.

Krok po kroku: od straty do niższego podatku

1. 1

   Wykaż stratę w roku, w którym powstała

   Złóż PIT-38 także w roku straty: przychody i koszty z PIT-8C oraz z zagranicznych brokerów, strata w poz. 29. Bez tego nie ma czego odliczać w kolejnych latach.

2. 2

   Zachowaj dokumenty

   PIT-8C, roczne raporty brokerów zagranicznych, potwierdzenia kursów NBP z dnia poprzedzającego transakcje. Urząd może o nie poprosić przez cały okres odliczania i przedawnienia.

3. 3

   Policz dochód w kolejnym roku

   Najpierw zsumuj wszystkie tegoroczne transakcje. Stratę z lat ubiegłych odliczasz od dochodu, który z tego wyjdzie.

4. 4

   Wybierz wariant i wpisz kwotę

   W poz. 30 wpisujesz odliczaną stratę: do 50% straty albo jednorazowo do 5 mln zł, ale nie więcej niż dochód z poz. 28.

5. 5

   Prowadź własne zestawienie

   Zapisz, ile każdej straty już odliczyłeś i do którego roku masz prawo. Formularz tego nie pamięta za Ciebie.

Grudzień: data transakcji to nie data przychodu

Wielu inwestorów pod koniec roku sprzedaje pozycje ze stratą, żeby zmniejszyć tegoroczny podatek od zysków. Tu łatwo o pomyłkę w terminie. Według broszury MF przychód ze sprzedaży papierów wartościowych powstaje w momencie przeniesienia własności na nabywcę, a na GPW następuje to po rozliczeniu transakcji w cyklu T+2, czyli dwa dni robocze po jej zawarciu. W USA standardem od 28 maja 2024 r. jest T+1.

W 2026 r. GPW nie prowadzi sesji 24, 25 i 31 grudnia. Sprzedaż w ostatnich dniach handlu może więc rozliczyć się dopiero w styczniu i trafić do PIT-38 za 2027 r. Bezpieczniej zostawić kilka sesji zapasu i sprawdzić w komunikacie brokera, który dzień jest ostatnim z rozliczeniem w tym roku.

Najczęstsze błędy

• Brak PIT-38 w roku straty. „Nie miałem zysku, więc nie składam” — a potem nie ma udokumentowanej straty do odliczenia.
• Odliczenie całej straty bez wyboru wariantu jednorazowego. Wariant podstawowy to maksymalnie 50% straty w roku.
• Liczenie straty od wyceny, nie od sprzedaży. Papier, który spadł, ale wciąż leży na rachunku, nie generuje straty podatkowej.
• Pominięcie zagranicznego brokera. PIT-8C dostajesz tylko od polskiego płatnika; transakcje z zagranicznego konta trzeba dopisać samodzielnie w poz. 22–23, przeliczając kwoty po kursie NBP.
• Przekroczenie pięciu lat. Strata z 2025 r. może obniżyć dochód w latach 2026–2030; potem przepada.

Jak zebrać historię transakcji z kilku brokerów, opisujemy w poradniku o eksporcie z Revolut, XTB i IBKR, a o osobnym rozliczeniu dywidend — w artykule o dywidendach z USA, W-8BEN i PIT-38. Po imporcie historii od brokera GetHossa pokazuje zamknięte pozycje i zrealizowany wynik, dopasowane metodą FIFO, tak jak liczy się je do PIT-38 — to szybki sposób, żeby przed końcem roku sprawdzić, czy jesteś na plusie, czy na minusie. Wiążące są jednak dokumenty od brokera i Twoje zeznanie.